best view with 800 X 600    
คำศัพท์จริยธรรม
  >> นิยาม
 

 

จริยธรรม (ethics)
จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 หมายถึง ธรรมที่เป็นข้อประพฤติปฏิบัติ, ศีลธรรม, กฎศีลธรรม จากการสัมมนาของสำนักงานคณะกรรม การศึกษาแห่งชาติ เมื่อ พ.ศ. 2522 ได้สรุปนิยามไว้ว่าจริยธรรม คือแนวทางประพฤติปฏิบัติตนเพื่อการบรรลุถึงสภาพชีวิตอันทรงคุณค่าพึงประสงค์
โดยทั่วไปจริยธรรมมักอิงอยู่กับศาสนา ทั้งนี้เพราะคำสอนทางศาสนามีส่วนสร้างระบบจริยธรรมให้สังคม แต่ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าจริยธรรมอิงอยู่กับหลักคำสอนทางศาสนาเพียงอย่างเดียว แท้ที่จริงจริยธรรมยังหยั่งรากอยู่บนวัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณี และโดยนัยนี้ บางท่านเรียกหลักแห่งความประพฤติอันเนื่องมาจากคำสอนทางศาสนาว่าศีลธรรม และเรียกหลักแห่งความ ประพฤติอันพัฒนามาจากแหล่งอื่นว่าจริยธรรม
คำว่า Ethics ในภาษาอังกฤษจึงมี 2 ความหมาย ความหมายแรกคือ จริยธรรม (Ethics) หมายถึง ประมวล กฎหมาย ที่กลุ่มชนหรือสังคมหนึ่งๆ ยอมรับเป็นแนวควบคุมความประพฤติ เพื่อแยกแยะให้เห็นว่าอะไรควรหรือไปกัน ได้กับการบรรลุวัตถุประสงค์ของกลุ่ม Ethics ที่ใช้ในความหมายนี้เป็นอันเดียวกับจริยธรรม เช่น Medical ethics (จริยธรรมทางการแพทย์) ซึ่งตรงกับ ความหมายของ Medical ethics ในภาษาอังกฤษว่า The rules or principles governing the professional conduct of medical practitioners.
ความหมายที่สองของ Ethics เป็นความหมายที่ใช้ในภาษานักปรัชญา และ Ethics ในความหมายนี้แปลเป็นไทยว่า จริยศาสตร์ พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมายจริยศาสตร์ว่า ปรัชญาสาขาหนึ่งว่าด้วย ความประพฤติ และการครองชีวิต ว่าอะไรดี อะไรชั่ว อะไรถูก อะไรผิด หรืออะไรควร อะไรไม่ควร
คำว่า จริยธรรม อาจมีผู้รู้ให้คำอธิบายแตกต่างกันออกไปตามสาขาวิชา แต่โดยสรุปแล้วจริยธรรมก็คือ กฎเกณฑ์ความประพฤติของมนุษย์ซึ่งเกิดขึ้นจากธรรมชาติของมนุษย์เอง ได้แก่ ความเป็นผู้มีปัญญา และเหตุผลหรือปรีชาญาณทำให้มนุษย์มีมโนธรรมและ รู้จักไตร่ตรองแยกแยะความดี - ความชั่ว, ถูก - ผิด, ควร - ไม่ควร เป็นการควบคุมตัวเอง และเป็นการควบคุม กันเองในกลุ่ม หรือเป็นศีลธรรมเฉพาะกลุ่ม
จริยธรรมแห่งวิชาชีพเภสัชกรรม คือ ธรรมที่เภสัชกรต้องประพฤติปฏิบัติตลอดเวลาที่ประกอบวิชาชีพ มี 3 องค์ประกอบ คือ

(1) คำปฏิญาณ (คำสาบาน) ของเภสัชกร
(2) จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพเภสัชกรรม (ตามกฎหมายวิชาชีพ)
(3) ธรรมอื่นๆ ที่เภสัชกรพึงปฏิบัติตามหลักศาสนาของตน
(ปัจจุบันสภาเภสัชกรรม กำหนดข้อบังคับสภาเภสัชกรรม เฉพาะจรรยาบรรณฯ เท่านั้น)

จริยธรรมเภสัชกรไทย หมายรวมถึง พฤติกรรม (กาย วาจา สังคม วิชาชีพ) จิตใจ (เจตจำนง ความคิด ความรัก ความรับผิดชอบ) และปัญญาของเภสัชกรที่ต้องสามารถ
(1) ควบคุมตัวเองได้ มีสัจจะ ซื่อสัตย์ต่อตัวเองและเพื่อนร่วมโลก ไม่ทำให้ตัวเองและคนอื่นเดือดร้อน หรือไม่ล่วงละเมิด "สิทธิมนุษยชน" ของคนอื่น
(2) อุทิศตัวคุ้มครองสวัสดิภาพของประชาชนด้านยาและสุขภาพเป็นอันดับแรก
(3) บริหารจัดการระบบยาหรือแก้ไขปัญหา แต่ละระดับที่ตนรับผิดชอบได้
(4) ควบคุมกันเอง ภายใต้ข้อบังคับตามกฎหมายที่เรียกว่า "จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพเภสัชกรรม"

จรรยาบรรณ
จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 จรรยาบรรณ หมายถึง "ประมวลความประพฤติที่ผู้ประกอบ อาชีพการงานแต่ละอย่างกำหนดขึ้น เพื่อรักษาและส่งเสริมเกียรติคุณชื่อเสียงและฐานะของสมาชิก อาจเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ก็ได้"
จรรยาบรรณจึงเป็นหลักความประพฤติเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจให้มีคุณธรรมและจริยธรรมของบุคคลในแต่ละ กลุ่มวิชาชีพ ซึ่งเรียกว่า จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ (Professional code of ethics) เมื่อประพฤติแล้วจะช่วยรักษาและส่งเสริมเกียรติคุณชื่อเสียงทั้งของวิชาชีพและฐานะของสมาชิก ทำให้ได้รับความเชื่อถือจากสังคมและความไว้วางใจจากผู้ป่วย
จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพเภสัชกรรม คือ ประมวลความประพฤติที่สภาเภสัชกรรมกำหนดขึ้นเป็นข้อบังคับเพื่อให้เภสัชกรทุกคนยึดถือปฏิบัติในการประกอบ วิชาชีพเภสัชกรรมตามมาตรฐานที่ดี

ศีลธรรม (moral)
เป็นศัพท์พระพุทธศาสนา หมายถึง ความประพฤติที่ดีที่ชอบ หรือ ธรรมในระดับศีล
คำว่าศีลธรรมถ้าพิจารณาจากรากศัพท์ภาษาละติน Moralis หมายถึง หลักความประพฤติที่ดีสำหรับบุคคลพึงปฏิบัติ

คุณธรรม (virtue)
คุณธรรม หมายถึง สภาพคุณงามความดีทางความพฤติและจิตใจ เช่น ความเป็นผู้ไม่กล่าวเท็จโดยหวังประโยชน์ส่วนตนเป็น คุณธรรมประการหนึ่ง
คำว่า คุณ ภาษาบาลีแปลว่า ประเภท, ชนิด ธรรม หมายถึง หลักความจริง หลักการในการปฏิบัติ ดังนั้น อาจอธิบายได้ว่า คุณธรรม คือ จริยธรรมที่แยกเป็นรายละเอียดแต่ละประเภท เช่น เมตตา กรุณา เสียสละ ซื่อสัตย์ อดทน ฯลฯ สิ่งเหล่านี้หากผู้ใดประพฤติปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ ก็จะเป็นสภาพคุณงามความดีทางความประพฤติและจิตใจของผู้นั้น

จริยธรรมนำความรู้
ในสังคมปัจจุบันจะพบว่าแนวโน้มความสัมพันธ์เชิงจริยธรรมระหว่างเภสัชกรกับผู้ป่วยลดลงมาก การบริการเภสัชกรรม มีลักษณะที่เป็นธุรกิจมากขึ้น มีปัญหาจริยธรรมเกิดมากขึ้น สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงหน้าที่ในการจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัยที่เน้นการ ถ่ายทอดความรู้ทาง วิชาชีพมากกว่าการฝึกฝนและการพัฒนาด้านพฤติกรรม จิตใจ และปัญญา ด้วยเหตุนี้จึงเป็นที่มาของคำขวัญที่รู้จักกันดีว่า "ความรู้คู่คุณธรรม" แต่อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่ามหาวิทยาลัยจะได้มีการสอนจริยธรรมเพิ่มมากขึ้นแล้วก็ตาม แต่ปัญหาทาง ด้านจริยธรรมของวิชาชีพต่างๆที่พบเห็นในสังคม ในข่าวสารต่างๆ ก็ยังไม่ได้ลดน้อยถอยลงเลย ในบางกรณีกลับมีความรุนแรงมากขึ้นเสียอีก จึงเป็นที่มาของข้อเสนอแนะที่ว่าควรพัฒนาให้คนเป็นคนดีเสียก่อนหรือ "จริยธรรมนำความรู้" คือคนควรจะดีก่อนแล้วจึงเป็นคนเก่ง เพราะคนเก่งแต่ขาดความดีนั้นอันตรายมาก


DOWNLOAD เอกสารคำศัพท์ได้ที่นี่

    Main >>